ఈ మధ్య కృత్రిమ మేధస్సు (Artificial Intelligence), డేటా సెంటర్లు (Data Centres), చిప్స్ (Chips) గురించి మాట్లాడుతున్నప్పుడు “క్వాంటమ్ కంప్యూటింగ్” (Quantum Computing) అనే పదం కూడా తరచుగా వినిపిస్తోంది.
కొంతమందికి ఇది భవిష్యత్తులో వచ్చే కంప్యూటర్ అనిపిస్తుంది.
మరికొందరికి ఇది సాధారణ కంప్యూటర్ కంటే చాలా వేగంగా పనిచేసే కంప్యూటర్ అనిపిస్తుంది.
కానీ క్వాంటమ్ కంప్యూటింగ్ అంటే అసలు ఏమిటి?
సాధారణ కంప్యూటర్ ఎలా పనిచేస్తుంది? క్వాంటమ్ కంప్యూటర్ దానికి ఎలా భిన్నంగా ఉంటుంది? క్యూబిట్ (Qubit) అంటే ఏమిటి? క్వాంటమ్ కంప్యూటర్లు నిజంగా అన్ని పనులను వేగంగా చేయగలవా?
ఈ విషయాలను చాలా సులభంగా అర్థం చేసుకుందాం.
క్వాంటమ్ కంప్యూటింగ్ (Quantum Computing) అంటే ఏమిటి?
క్వాంటమ్ కంప్యూటింగ్ అనేది క్వాంటమ్ భౌతిక శాస్త్రం (Quantum Physics)లోని కొన్ని సూత్రాలను ఉపయోగించి సమాచారాన్ని ప్రాసెస్ చేసే కంప్యూటింగ్ విధానం (Computing Method).
సాధారణ కంప్యూటర్లు సమాచారాన్ని ప్రధానంగా బిట్స్ (Bits) రూపంలో ప్రాసెస్ చేస్తాయి.
క్వాంటమ్ కంప్యూటర్లు క్యూబిట్స్ (Qubits) అనే క్వాంటమ్ సమాచార యూనిట్లను ఉపయోగిస్తాయి.
ఇదే రెండింటి మధ్య ప్రాథమిక తేడా.
సింపుల్‌గా చెప్పాలంటే:
సాధారణ కంప్యూటర్ → బిట్ (Bit)
క్వాంటమ్ కంప్యూటర్ → క్యూబిట్ (Qubit)
అయితే క్యూబిట్ కేవలం “బిట్ కంటే వేగవంతమైన బిట్” కాదు.
అది సమాచారాన్ని పూర్తిగా భిన్నమైన విధానంలో ప్రాతినిధ్యం చేయగలదు.
సాధారణ కంప్యూటర్‌లో బిట్ (Bit) అంటే ఏమిటి?
కంప్యూటర్‌లో సమాచారాన్ని సూచించే అతి చిన్న ప్రాథమిక యూనిట్‌ను బిట్ (Bit) అంటారు.
ఒక బిట్‌కు రెండు సాధ్యమైన స్థితులు ఉంటాయి:
0
లేదా
1
ఉదాహరణకు, ఒక స్విచ్‌ను ఊహించుకోండి.
ఆఫ్ → 0
ఆన్ → 1
కంప్యూటర్‌లోని కోట్లాది బిట్స్ ఈ 0లు, 1ల కలయికల ద్వారా సమాచారాన్ని ప్రాసెస్ చేస్తాయి.
మీ ఫోన్, ల్యాప్‌టాప్, సర్వర్ లేదా డేటా సెంటర్‌లోని సాంప్రదాయ కంప్యూటర్లు ఇదే ప్రాథమిక విధానంపై పనిచేస్తాయి.
మరి క్యూబిట్ (Qubit) అంటే ఏమిటి?
క్వాంటమ్ కంప్యూటర్‌లో సమాచారానికి ప్రాథమిక యూనిట్ క్యూబిట్ (Qubit).
క్యూబిట్‌లో క్వాంటమ్ భౌతిక శాస్త్రంలోని సూపర్‌పొజిషన్ (Superposition) అనే లక్షణాన్ని ఉపయోగించవచ్చు.
ఇది అర్థం చేసుకోవడానికి ఒక సాధారణ ఉదాహరణ తీసుకుందాం.
సాధారణ బిట్ ఒక సమయంలో:
0 లేదా 1
అనే స్థితిలో ఉంటుంది.
కానీ ఒక క్యూబిట్‌ను కొలిచే ముందు, 0 మరియు 1 రెండింటి సంభావ్యతలను కలిగి ఉన్న క్వాంటమ్ స్థితిలో ఉండగలదు.
ఇదే సూపర్‌పొజిషన్.
అయితే “ఒక క్యూబిట్ అంటే ఒకేసారి 0 మరియు 1 రెండింటినీ సాధారణంగా నిల్వ చేస్తుంది” అని అర్థం చేసుకోవడం పూర్తిగా సరైనది కాదు. క్యూబిట్ ఒక క్వాంటమ్ స్థితిలో ఉంటుంది; దాన్ని కొలిచినప్పుడు ఫలితం 0 లేదా 1గా వస్తుంది.
సూపర్‌పొజిషన్ (Superposition) అంటే ఏమిటి?
ఒక క్వాంటమ్ వ్యవస్థ ఒకేసారి అనేక సాధ్యమైన స్థితుల కలయికలో ఉండగల లక్షణాన్ని సూపర్‌పొజిషన్ (Superposition) అంటారు.
ఇది క్వాంటమ్ కంప్యూటింగ్‌లో అత్యంత ముఖ్యమైన భావనల్లో ఒకటి.
సాధారణ బిట్:
0 లేదా 1
క్యూబిట్:
0 మరియు 1 స్థితుల క్వాంటమ్ కలయికలో ఉండగలదు.
కానీ ఇక్కడ ఒక ముఖ్యమైన విషయం ఉంది.
దీని అర్థం క్వాంటమ్ కంప్యూటర్ “ప్రతి సమస్యకు ఒకేసారి అన్ని సమాధానాలను లెక్కించి, వెంటనే సరైనదాన్ని ఎంచుకుంటుంది” అని కాదు.
క్వాంటమ్ అల్గారిథమ్ (Quantum Algorithm) ఎలా రూపొందించబడిందనేది చాలా ముఖ్యం.
ఎంటాంగిల్‌మెంట్ (Entanglement) అంటే ఏమిటి?
క్వాంటమ్ కంప్యూటింగ్‌లో మరో ముఖ్యమైన భావన ఎంటాంగిల్‌మెంట్ (Entanglement).
రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ క్వాంటమ్ వ్యవస్థలు ఒక ప్రత్యేకమైన పరస్పర సంబంధిత స్థితిలోకి వచ్చినప్పుడు, వాటి మధ్య సాధారణ క్లాసికల్ భౌతిక శాస్త్రంతో వివరించలేని క్వాంటమ్ సంబంధం ఏర్పడవచ్చు.
సులభంగా చెప్పాలంటే, రెండు క్యూబిట్స్ మధ్య ఉండే ఈ ప్రత్యేకమైన క్వాంటమ్ సంబంధాన్ని ఉపయోగించి కొన్ని రకాల గణనలను మరింత సమర్థవంతంగా నిర్వహించే అల్గారిథమ్‌లను రూపొందించవచ్చు.
సూపర్‌పొజిషన్, ఎంటాంగిల్‌మెంట్‌తో పాటు ఇంటర్‌ఫెరెన్స్ (Interference) కూడా క్వాంటమ్ అల్గారిథమ్‌లలో కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది.
ఇంటర్‌ఫెరెన్స్ (Interference) ఎందుకు ముఖ్యం?
క్వాంటమ్ ప్రపంచంలో వివిధ సాధ్యమైన స్థితులకు సంబంధించిన క్వాంటమ్ యాంప్లిట్యూడ్‌లు (Quantum Amplitudes) ఒకదానితో ఒకటి కలిసినప్పుడు వాటి ప్రభావం పెరగవచ్చు లేదా తగ్గవచ్చు.
దీనినే ఇంటర్‌ఫెరెన్స్ (Interference) అంటారు.
క్వాంటమ్ అల్గారిథమ్‌లు ఈ లక్షణాన్ని ఉపయోగించి తప్పు సమాధానాలకు సంబంధించిన అవకాశాలను తగ్గించి, సరైన సమాధానానికి సంబంధించిన అవకాశాన్ని పెంచే విధంగా రూపొందించబడవచ్చు.
అందుకే కేవలం “క్యూబిట్స్ ఎక్కువ” అని చెప్పడం క్వాంటమ్ కంప్యూటర్ ఎంత శక్తివంతమైనదో చెప్పడానికి సరిపోదు.
క్వాంటమ్ కంప్యూటర్ సాధారణ కంప్యూటర్ కంటే వేగంగా ఉంటుందా?
ఇది చాలా ముఖ్యమైన ప్రశ్న.
సమాధానం:
“ప్రతి పనిలో కాదు.”
క్వాంటమ్ కంప్యూటర్లు సాధారణ కంప్యూటర్లను అన్ని రకాల పనుల్లో భర్తీ చేయడానికి రూపొందించబడలేదు.
కొన్ని ప్రత్యేకమైన సమస్యల్లో క్వాంటమ్ కంప్యూటింగ్ భారీ ప్రయోజనం ఇవ్వగలదని శాస్త్రవేత్తలు భావిస్తున్నారు.
కానీ సాధారణంగా మనం చేసే:
- వీడియో చూడటం
- ఇమెయిల్ పంపడం
- వెబ్‌సైట్ తెరవడం
- ఫోటోలు ఎడిట్ చేయడం
- డాక్యుమెంట్ తయారు చేయడం
వంటి పనులకు క్వాంటమ్ కంప్యూటర్ అవసరం లేదు.
మీ ల్యాప్‌టాప్‌కు క్వాంటమ్ కంప్యూటర్‌ను ప్రత్యామ్నాయంగా పెట్టడం దీని ఉద్దేశం కాదు.
క్వాంటమ్ కంప్యూటర్లు ఏ సమస్యలకు ఉపయోగపడవచ్చు?
క్వాంటమ్ కంప్యూటింగ్ ఉపయోగపడే అవకాశం ఉన్న కొన్ని ముఖ్యమైన రంగాలు ఇవి.
ఔషధాల పరిశోధన (Drug Discovery)
కొత్త మందులను అభివృద్ధి చేయడానికి అణువులు (Molecules), రసాయన చర్యలు (Chemical Reactions) ఎలా పనిచేస్తాయో అర్థం చేసుకోవాలి.
క్వాంటమ్ వ్యవస్థలను అనుకరించడం క్వాంటమ్ కంప్యూటర్లకు సహజమైన సమస్య కావచ్చు.
అందువల్ల భవిష్యత్తులో ఔషధాల పరిశోధనలో ఇవి ఉపయోగపడే అవకాశం ఉంది.
కొత్త పదార్థాల పరిశోధన (Materials Science)
కొత్త బ్యాటరీలు, సోలార్ సెల్స్, సూపర్‌కండక్టర్లు (Superconductors) వంటి పదార్థాలను అభివృద్ధి చేయడంలో అణు స్థాయిలో పదార్థాల ప్రవర్తనను అర్థం చేసుకోవడం చాలా ముఖ్యం.
ఇక్కడ కూడా క్వాంటమ్ కంప్యూటింగ్ ఉపయోగపడే అవకాశం ఉంది.
క్రిప్టోగ్రఫీ (Cryptography)
మన ఆన్‌లైన్ బ్యాంకింగ్, డిజిటల్ కమ్యూనికేషన్, డేటా భద్రతలో ఉపయోగించే కొన్ని క్రిప్టోగ్రాఫిక్ పద్ధతులకు భవిష్యత్తులో శక్తివంతమైన క్వాంటమ్ కంప్యూటర్ల నుంచి ముప్పు రావచ్చు.
అందుకే పోస్ట్-క్వాంటమ్ క్రిప్టోగ్రఫీ (Post-Quantum Cryptography) అనే కొత్త భద్రతా రంగం అభివృద్ధి చెందుతోంది.
ఆప్టిమైజేషన్ (Optimization)
ఒకేసారి అనేక ఎంపికల్లో ఉత్తమమైనదాన్ని కనుగొనాల్సిన సమస్యలను ఆప్టిమైజేషన్ సమస్యలు అంటారు.
ఉదాహరణకు:
ఏ ట్రక్కు ఏ మార్గంలో వెళ్లాలి?
ఏ విమానానికి ఏ షెడ్యూల్ ఇవ్వాలి?
పరిమిత వనరులను ఎలా సమర్థవంతంగా ఉపయోగించాలి?
ఇలాంటి కొన్ని క్లిష్టమైన సమస్యల్లో క్వాంటమ్ పద్ధతులు భవిష్యత్తులో ఉపయోగపడే అవకాశం ఉంది.
ఆర్థిక రంగం (Finance)
పోర్ట్‌ఫోలియో ఆప్టిమైజేషన్ (Portfolio Optimization), రిస్క్ విశ్లేషణ (Risk Analysis), కొన్ని సంక్లిష్టమైన ఆర్థిక గణనల్లో కూడా క్వాంటమ్ కంప్యూటింగ్‌పై పరిశోధనలు జరుగుతున్నాయి.
క్వాంటమ్ కంప్యూటర్లు ఎందుకు అంత కష్టం?
ఇక్కడే అసలు సమస్య ఉంది.
క్వాంటమ్ స్థితులు చాలా సున్నితంగా ఉంటాయి.
చుట్టూ ఉన్న వాతావరణంతో పరస్పర చర్య వల్ల క్వాంటమ్ సమాచారం దెబ్బతినవచ్చు.
దీనిని డీకోహీరెన్స్ (Decoherence) అంటారు.
అంటే క్యూబిట్‌ను మనకు కావాల్సిన క్వాంటమ్ స్థితిలో ఉంచడం, ఆ స్థితిని నియంత్రించడం మరియు గణన పూర్తయ్యే వరకు దాన్ని కాపాడుకోవడం చాలా కష్టం.
క్యూబిట్స్‌ను చాలా చల్లగా ఎందుకు ఉంచుతారు?
కొన్ని క్వాంటమ్ కంప్యూటర్లలో ఉపయోగించే సూపర్‌కండక్టింగ్ క్యూబిట్స్ (Superconducting Qubits) చాలా తక్కువ ఉష్ణోగ్రతల వద్ద పనిచేస్తాయి.
అందుకే కొన్ని క్వాంటమ్ కంప్యూటర్లలో భారీ క్రయోజెనిక్ వ్యవస్థలు (Cryogenic Systems) కనిపిస్తాయి.
ఇవి క్యూబిట్స్ పనిచేసే వాతావరణాన్ని అత్యంత చల్లగా ఉంచడానికి ఉపయోగపడతాయి.
అంటే క్వాంటమ్ కంప్యూటర్‌ను నిర్మించడం అంటే కేవలం చిన్న చిప్ తయారు చేయడం కాదు.
చిప్‌తో పాటు దాని చుట్టూ ఉండే మొత్తం నియంత్రణ, శీతలీకరణ మరియు కొలత వ్యవస్థ కూడా చాలా క్లిష్టంగా ఉంటుంది.
క్వాంటమ్ కంప్యూటర్‌లో ఎర్రర్లు (Errors) ఎందుకు వస్తాయి?
క్యూబిట్స్ చాలా సున్నితంగా ఉండటం వల్ల చిన్న శబ్దం (Noise), ఉష్ణోగ్రత మార్పు లేదా ఇతర పర్యావరణ ప్రభావాలు కూడా గణనను ప్రభావితం చేయవచ్చు.
అందుకే క్వాంటమ్ ఎర్రర్ కరెక్షన్ (Quantum Error Correction) క్వాంటమ్ కంప్యూటింగ్‌లో అత్యంత ముఖ్యమైన పరిశోధనా రంగం.
ఒక విశ్వసనీయమైన లాజికల్ క్యూబిట్ (Logical Qubit) తయారు చేయడానికి అనేక భౌతిక క్యూబిట్స్ (Physical Qubits) అవసరం కావచ్చు.
అందువల్ల “మా దగ్గర 1,000 క్యూబిట్స్ ఉన్నాయి” అనే సంఖ్య మాత్రమే ఆ కంప్యూటర్ వాస్తవ సామర్థ్యాన్ని చెప్పదు.
క్వాంటమ్ కంప్యూటర్‌లో క్యూబిట్స్ ఎన్ని ఉంటాయి?
క్వాంటమ్ కంప్యూటర్లను పోల్చేటప్పుడు క్యూబిట్స్ సంఖ్యను తరచుగా ప్రస్తావిస్తారు.
కానీ క్యూబిట్స్ సంఖ్య ఒక్కటే సరైన కొలమానం కాదు.
క్యూబిట్స్ నాణ్యత, అవి ఎంతకాలం క్వాంటమ్ స్థితిని నిలుపుకుంటాయి, వాటిని ఎంత ఖచ్చితంగా నియంత్రించగలం, ఎర్రర్ రేటు ఎంత, క్యూబిట్స్ మధ్య కనెక్షన్లు ఎలా ఉన్నాయి వంటి అంశాలు కూడా చాలా ముఖ్యమైనవి.
అందుకే:
ఎక్కువ క్యూబిట్స్ = తప్పనిసరిగా మెరుగైన క్వాంటమ్ కంప్యూటర్
అని చెప్పలేం.
క్వాంటమ్ కంప్యూటర్ మన ఫోన్‌ను భర్తీ చేస్తుందా?
లేదు.
కనీసం దాని ఉద్దేశం అది కాదు.
మీ ఫోన్, ల్యాప్‌టాప్, సర్వర్లు వంటి సాధారణ కంప్యూటర్లు సాధారణ పనులకు చాలా సమర్థవంతంగా ఉంటాయి.
క్వాంటమ్ కంప్యూటర్లు మాత్రం కొన్ని ప్రత్యేకమైన, అత్యంత క్లిష్టమైన గణనల కోసం ఉపయోగపడే ప్రత్యేక కంప్యూటింగ్ వ్యవస్థలుగా అభివృద్ధి చెందుతున్నాయి.
భవిష్యత్తులో క్వాంటమ్ కంప్యూటర్లు సాధారణ కంప్యూటర్లకు ప్రత్యామ్నాయంగా కాకుండా, వాటితో కలిసి పనిచేసే అవకాశం ఎక్కువ.
క్వాంటమ్ కంప్యూటింగ్ మరియు కృత్రిమ మేధస్సు (AI) మధ్య సంబంధం ఏమిటి?
ఇటీవల క్వాంటమ్ కంప్యూటింగ్ గురించి మాట్లాడేటప్పుడు కృత్రిమ మేధస్సు (Artificial Intelligence)తో కూడా పోలికలు కనిపిస్తున్నాయి.
భవిష్యత్తులో కొన్ని మెషిన్ లెర్నింగ్ (Machine Learning), ఆప్టిమైజేషన్ లేదా ఇతర గణనల్లో క్వాంటమ్ పద్ధతులు ఉపయోగపడవచ్చనే పరిశోధనలు జరుగుతున్నాయి.
అయితే “క్వాంటమ్ కంప్యూటర్ వస్తే AI ఒక్కసారిగా వేల రెట్లు వేగంగా పనిచేస్తుంది” అని చెప్పడం ప్రస్తుతం అతిశయోక్తి.
క్వాంటమ్ కంప్యూటింగ్ మరియు AI రెండు వేర్వేరు సాంకేతిక రంగాలు.
వాటి కలయికపై పరిశోధనలు జరుగుతున్నాయి.
భారతదేశంలో క్వాంటమ్ కంప్యూటింగ్ పరిస్థితి ఎలా ఉంది?
భారతదేశం కూడా క్వాంటమ్ టెక్నాలజీ (Quantum Technology)పై దృష్టి పెడుతోంది.
భారత ప్రభుత్వం 2023లో నేషనల్ క్వాంటమ్ మిషన్ (National Quantum Mission - NQM)ను ఆమోదించింది. ఈ మిషన్‌కు 2023-24 నుంచి 2030-31 వరకు ₹6,003.65 కోట్ల బడ్జెట్ కేటాయింపు ఉంది.
ఈ కార్యక్రమం క్వాంటమ్ కంప్యూటింగ్, క్వాంటమ్ కమ్యూనికేషన్ (Quantum Communication), క్వాంటమ్ సెన్సింగ్ (Quantum Sensing) మరియు క్వాంటమ్ మెటీరియల్స్ (Quantum Materials) వంటి రంగాల్లో దేశ సామర్థ్యాన్ని పెంచడం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
భారతదేశంలో నాలుగు ప్రధాన థీమాటిక్ హబ్‌లను ఏర్పాటు చేసే కార్యక్రమం కూడా ఈ మిషన్‌లో భాగంగా ఉంది.
భవిష్యత్తులో క్వాంటమ్ కంప్యూటింగ్ ఏమి మార్చగలదు?
క్వాంటమ్ కంప్యూటింగ్ ఇంకా అభివృద్ధి దశలోనే ఉంది.
కానీ ఇది విజయవంతంగా పెద్ద స్థాయికి చేరితే, కొన్ని రంగాల్లో భారీ మార్పులు రావచ్చు.
కొత్త మందుల పరిశోధన వేగవంతం కావచ్చు.
కొత్త పదార్థాలను కనుగొనడం సులభం కావచ్చు.
కొన్ని క్లిష్టమైన ఆప్టిమైజేషన్ సమస్యలను పరిష్కరించే విధానం మారవచ్చు.
ప్రస్తుత కొన్ని క్రిప్టోగ్రాఫిక్ వ్యవస్థలను మార్చాల్సిన అవసరం రావచ్చు.
అదే సమయంలో క్వాంటమ్ కంప్యూటర్లను ఉపయోగించడానికి కొత్త రకాల సాఫ్ట్‌వేర్ (Software), అల్గారిథమ్‌లు (Algorithms) మరియు మౌలిక సదుపాయాలు (Infrastructure) అవసరం అవుతాయి.
ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణలో క్వాంటమ్ టెక్నాలజీపై ఏం జరుగుతోంది?
క్వాంటమ్ కంప్యూటింగ్ (Quantum Computing) గురించి మాట్లాడేటప్పుడు మన తెలుగు రాష్ట్రాలు కూడా ఈ రంగంలో ఏం చేస్తున్నాయో తెలుసుకోవడం ఆసక్తికరంగా ఉంటుంది.
ప్రస్తుతం ఆంధ్రప్రదేశ్ (Andhra Pradesh)లో అమరావతి క్వాంటమ్ వ్యాలీ (Amaravati Quantum Valley) పేరుతో పెద్ద స్థాయిలో క్వాంటమ్ టెక్నాలజీ (Quantum Technology) ఎకోసిస్టమ్‌ను అభివృద్ధి చేసే ప్రయత్నం జరుగుతోంది.
ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో అమరావతి క్వాంటమ్ వ్యాలీ
ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం అమరావతిని క్వాంటమ్ టెక్నాలజీకి ఒక ప్రధాన కేంద్రంగా అభివృద్ధి చేయాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
2025లో రాష్ట్రం క్వాంటమ్ కంప్యూటింగ్ పాలసీ (Quantum Computing Policy)ను తీసుకువచ్చింది. అమరావతి క్వాంటమ్ వ్యాలీలో పరిశోధన (Research), విద్య (Education), స్టార్టప్‌లు (Startups), హార్డ్‌వేర్ తయారీ (Hardware Manufacturing), క్వాంటమ్ కంప్యూటింగ్ మరియు ఇతర క్వాంటమ్ టెక్నాలజీలను ఒకే ఎకోసిస్టమ్‌లోకి తీసుకురావాలనే లక్ష్యం ఉంది.
2026 ఫిబ్రవరిలో అమరావతి క్వాంటమ్ వ్యాలీకి పునాది వేయబడింది. కేంద్ర ప్రభుత్వం కూడా దీనిని భారతదేశ క్వాంటమ్ భవిష్యత్తులో ఒక ముఖ్యమైన అడుగుగా పేర్కొంది.
అమరావతిలో క్వాంటమ్ కంప్యూటర్ కూడా రాబోతోందా?
అవును.
IBM, TCS మరియు L&T వంటి సంస్థలతో కలిసి అమరావతిలో క్వాంటమ్ కంప్యూటింగ్ మౌలిక సదుపాయాలను అభివృద్ధి చేసే ప్రణాళిక ఉంది. IBM క్వాంటమ్ సిస్టమ్‌ను 2026లో అమరావతిలో ఏర్పాటు చేయడానికి ప్రణాళికలు ఉన్నాయి.
ఇది కేవలం ఒక కంప్యూటర్‌ను అక్కడ పెట్టడం మాత్రమే కాదు.
దాని చుట్టూ:
- క్వాంటమ్ పరిశోధన
- క్వాంటమ్ హార్డ్‌వేర్
- క్వాంటమ్ సాఫ్ట్‌వేర్
- క్వాంటమ్ అల్గారిథమ్స్
- విద్య మరియు శిక్షణ
- స్టార్టప్‌లు
- పరిశ్రమల ప్రయోగాలు
వంటి విభాగాలను అభివృద్ధి చేయాలనే లక్ష్యం ఉంది.
క్వాంటమ్ విద్యపై కూడా ఆంధ్రప్రదేశ్ దృష్టి
క్వాంటమ్ టెక్నాలజీని కేవలం పరిశోధకులకే పరిమితం చేయకుండా విద్యార్థులకు కూడా పరిచయం చేయాలని ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రయత్నిస్తోంది.
2025 చివర్లో రాష్ట్ర ప్రభుత్వం 50,000 మందికి పైగా టెక్నాలజీ విద్యార్థులకు క్వాంటమ్ స్కిల్ ట్రైనింగ్ ఇవ్వాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. పాఠశాల స్థాయి నుంచే క్వాంటమ్ టెక్నాలజీపై అవగాహన కల్పించే ప్రణాళికలు కూడా ప్రకటించబడ్డాయి.
2026 ఫిబ్రవరిలో ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం మరియు NIELIT మధ్య కుదిరిన ఒప్పందం ద్వారా అమరావతిలో భారతదేశపు తొలి ప్రత్యేక క్వాంటమ్ మరియు ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ యూనివర్సిటీ క్యాంపస్ ఏర్పాటు చేసే ప్రణాళిక కూడా ప్రకటించబడింది.
SRM University-APలో క్వాంటమ్ పరిశోధన
ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని SRM University-AP కూడా ఈ ఎకోసిస్టమ్‌లో భాగమవుతోంది.
అక్కడ క్వాంటమ్ రీసెర్చ్ సెంటర్ (Quantum Research Centre) ఏర్పాటు చేయబడింది. క్వాంటమ్ ఎలక్ట్రానిక్స్ (Quantum Electronics), క్వాంటమ్ మెటీరియల్స్, క్వాంటమ్ మెషిన్ లెర్నింగ్ (Quantum Machine Learning), క్వాంటమ్ కమ్యూనికేషన్ మరియు ఇతర రంగాల్లో పరిశోధనలు జరుగుతున్నాయి.
SRM University-APలో క్వాంటమ్ రిఫరెన్స్ ఫెసిలిటీ (Quantum Reference Facility) కూడా ఏర్పాటు చేయబడింది. ఇది క్వాంటమ్ హార్డ్‌వేర్ భాగాలను పరీక్షించడం, వాటి పనితీరును కొలవడం మరియు పరిశోధకులు, స్టార్టప్‌లు, పరిశ్రమలకు ఉపయోగపడే మౌలిక సదుపాయంగా రూపొందించబడుతోంది.
తెలంగాణలో పరిస్థితి ఎలా ఉంది?
తెలంగాణ (Telangana) కూడా క్వాంటమ్ టెక్నాలజీపై కొంతకాలంగా పని చేస్తోంది.
హైదరాబాద్‌లోని IIIT Hyderabadలో సెంటర్ ఫర్ క్వాంటమ్ సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ (Centre for Quantum Science and Technology) ఉంది.
ఇక్కడ క్వాంటమ్ కంప్యూటింగ్, క్వాంటమ్ ఇన్ఫర్మేషన్ (Quantum Information), క్వాంటమ్ కమ్యూనికేషన్ మరియు క్వాంటమ్ మెషిన్ లెర్నింగ్ వంటి అంశాలపై పరిశోధనలు జరుగుతున్నాయి.
తెలంగాణ ప్రభుత్వం కూడా గతంలో క్వాంటమ్ టెక్నాలజీపై అవగాహన, శిక్షణ మరియు స్టార్టప్ ఎకోసిస్టమ్ అభివృద్ధికి కార్యక్రమాలు చేపట్టింది. ప్రభుత్వ వివరాల ప్రకారం, ఒక క్వాంటమ్ కంప్యూటింగ్ ఎక్స్‌పోజర్ ట్రైనింగ్ కార్యక్రమం ద్వారా 60,000 మందికి పైగా విద్యార్థులకు శిక్షణ/అవగాహన అందించబడింది.
హైదరాబాద్‌లో కొత్త క్వాంటమ్ హబ్
తెలంగాణ ఇప్పుడు తదుపరి దశకు వెళ్లాలని చూస్తోంది.
రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ప్రతిపాదించిన **క్వాంటమ్ హబ్ (Quantum Hub)**లో పరిశోధనా సంస్థలు, స్టార్టప్‌లు, పరిశ్రమలను ఒకే ఎకోసిస్టమ్‌లోకి తీసుకురావాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
క్వాంటమ్ కంప్యూటర్లు, AI–Quantum మౌలిక సదుపాయాలు, పరిశోధన, వాణిజ్య వినియోగాలు మరియు స్టార్టప్‌లను ప్రోత్సహించే విధంగా ఈ హబ్‌ను అభివృద్ధి చేయాలనే ప్రణాళిక ఉంది. BFSI, లైఫ్ సైన్సెస్, రక్షణ మరియు సైబర్ సెక్యూరిటీ వంటి రంగాల్లో క్వాంటమ్ టెక్నాలజీ ప్రయోగాలను చేపట్టాలని రాష్ట్రం భావిస్తోంది.
సింపుల్‌గా చెప్పాలంటే...
సాధారణ కంప్యూటర్ బిట్స్ (Bits)ను ఉపయోగిస్తుంది.
క్వాంటమ్ కంప్యూటర్ క్యూబిట్స్ (Qubits)ను ఉపయోగిస్తుంది.
బిట్ సాధారణంగా 0 లేదా 1 అనే స్థితిలో ఉంటుంది.
క్యూబిట్ మాత్రం సూపర్‌పొజిషన్ (Superposition) వంటి క్వాంటమ్ లక్షణాలను ఉపయోగించగలదు.
క్వాంటమ్ కంప్యూటింగ్ సూపర్‌పొజిషన్, ఎంటాంగిల్‌మెంట్ (Entanglement), ఇంటర్‌ఫెరెన్స్ (Interference) వంటి క్వాంటమ్ లక్షణాలను ఉపయోగించి కొన్ని ప్రత్యేకమైన సమస్యలను పరిష్కరించే కొత్త కంప్యూటింగ్ విధానం.
ఇది సాధారణ కంప్యూటర్‌కు బదులుగా వచ్చే కంప్యూటర్ కాదు.
సింపుల్‌గా చెప్పాలంటే - మనం రోజూ ఉపయోగించే కంప్యూటర్లు సాధారణ సమస్యలకు ఎంత ముఖ్యమో, భవిష్యత్తులో కొన్ని అత్యంత క్లిష్టమైన సమస్యలకు క్వాంటమ్ కంప్యూటర్లు అంతే ముఖ్యమైన ప్రత్యేక సాధనాలుగా మారే అవకాశం ఉంది.
కామెంట్‌లు లేవు:
కామెంట్‌ను పోస్ట్ చేయండి